Μορέας της Τριπόλεως. Εφημερίς πολιτική, φιλολογική, εμπορική, γεωργική, εργατική και των ειδήσεων, πανελλήνιος ανεξάρτητος. Τρίπολις 1900

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

....................... "Η εξουσία χαρίζει τα αγαθά της μόνο σε όσους επιθυμούν να την υπηρετήσουν". Μιχ. Σπέγγος

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Αυτός που αγωνίζεται μπορεί να χάσει, όμως αυτός που δεν αγωνίζεται ήδη έχει χάσει.

Bertolt Brecht, 1898-1956, Γερμανός συγγραφέας

"Χαίρε Ω Χαίρε Ελευθερία" Δ. Σολωμός

Σάββατο, 29 Απριλίου 2017

Μυστράς δεν είναι μόνο ο βυζαντινός Μυστράς, με το κάστρο, τα παλάτια, τις εκκλησιές...

ΜΥΣΤΡΑΣ
Μυστράς δεν είναι μόνο ο βυζαντινός Μυστράς, με το κάστρο, τα παλάτια, τις εκκλησιές... Μυστράς είναι και ο Νέος Μυστράς με τα στενά σοκάκια, τα πέτρινα σπίτια τα παλιά με τα μπαλκόνια και τα κεραμίδια, τα παλιά ξύλινα παραθύρια και τις αψιδωτές αυλόπορτες, με τα άσπρα γιασεμιά, τις μαβιές βουκαμβίλιες, τις τριανταφυλλιές και τις γαριφαλιές, τα λιγνά κυπαρίσσια και τις ανθισμένες πορτοκαλιές που μυρώνουν τον αέρα και τις ψυχές !

Τετάρτη, 26 Απριλίου 2017

THOMAS GALLANT: "Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ 1821 ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ"

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ


της Κατερίνας Λυμπεροπούλου (*)

Πώς τα μικρά κράτη, όπως η Ελλάδα, που αναδύθηκαν κατά τη διάρκεια της νεότερης εποχής και αντιμετώπισαν αναπτυξιακές προκλήσεις διαφέρουν από τα μεγαλύτερα και ισχυρότερα; Γιατί ο λεγόμενος «ελληνικός κόσμος» σήμαινε πάντα πολύ περισσότερα από το νότιο άκρο της Βαλκανικής Χερσονήσου; Ποιες δυνάμεις και ποια γεγονότα διαμόρφωσαν την Ελλάδα και τους Έλληνες; Στο δρόμο για τη διακοσιοστή επέτειο της Επανάστασης του 1821, μπορούν να αναζητηθούν στο παρελθόν τα αίτια της κρίσης που πλήττει τη χώρα από το 2008;

Thomas Gallant
«Νεότερη Ελλάδα. Από τον Πόλεμο τη Ανεξαρτησίας μέχρι τις μέρες μας»


Αν θεωρήσουμε ότι ένας μη Ελληνας θα μπορούσε με μεγαλύτερη αντικειμενικότητα να αφηγηθεί την ιστορία της Ελλάδας μέσα σε ένα χωρικό πλαίσιο ευρύτερο από τα όρια της χώρας αυτής καθαυτήν, τότε ο γνωστός φιλέλληνας Τόμας Γκάλαντ, ιστορικός με αρκετές μελέτες στο ενεργητικό του για την Ελλάδα, καθηγητής Ιστορίας της Νεότερης Ελλάδας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο, είναι ίσως καταλληλότερος από έναν Ελληνα συνάδελφό του στο να εντάξει με νηφαλιότητα κι αξιοπιστία την ιστορία της χώρας μας στο βαλκανικό, το μεσογειακό, το ευρωπαϊκό και το παγκόσμιο πλαίσιο που περιλαμβάνει και την ελληνική διασπορά. «Μ’ αυτό τον τρόπο, τοποθετώντας τα γεγονότα σε ένα συγκριτικό πλαίσιο, οι αναγνώστες να είναι σε θέση να κατανοούν ποιο στοιχείο είναι κοινό και ποιο μοναδικό στην ιστορία της χώρας», λέει στο TheTOC ο ίδιος με αφορμή το βιβλίο του «Νεότερη Ελλάδα. Από τον Πόλεμο τη Ανεξαρτησίας μέχρι τις μέρες μας» που πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις ΠΕΔΙΟ. Για να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση των ιστορικών γεγονότων, ο συγγραφέας παραθέτει σημαντικές πρωτογενείς πηγές (μαρτυρίες, ντοκουμέντα, λογοτεχνικές περιγραφές), ενώ διανθίζει τα κεφάλαια με φωογραφικό υλικό και γραφήματα.
Ενας άψογος «χειριστής» της ελληνικής γλώσσας
Με άψογο χειρισμό της ελληνικής γλώσσας, ο αμερικανός ιστορικός μας εξηγεί γιατί το βιβλίο αυτό – η ιστορία ουσιαστικά της Ελλάδας από το 1821 έως το 2015 - διαφέρει από άλλες παρόμοιες γενικές ιστορίες. Και γιατί μας βοηθά να κατανοήσουμε την πολυσύνθετη ιστορία του ελληνικού έθνους καθώς και τη θέση της χώρας μας στα Βαλκάνια, την Ευρώπη και τον σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο κόσμο μας.

- Ποιος ήταν ο στόχος σας γράφοντας μια ακόμη γενική ιστορία της νεότερης Ελλάδας;

Ο στόχος μου ήταν να γράψω ένα βιβλίο που διαφέρει από άλλες γενικές ιστορίες της Ελλάδας που αναφέρονται στη συγκεκριμένη περίοδο σε αρκετά σημεία. Πρώτον, ξεκινά την αφήγηση πολύ νωρίτερα από άλλα βιβλία. Στόχος του είναι να δώσει στον αναγνώστη με πληρέστερο και πιο εμπεριστατωμένο τρόπο το υπόβαθρο των ιστορικών εξελίξεων που οδήγησαν στη δημιουργία των σύγχρονων εθνικών κρατών. Δεύτερον, η κοινωνική και πολιτισμική ιστορία είναι πλήρως ενταγμένη στο αφήγημα, με τρόπο που δεν υπάρχει σε άλλα βιβλία για την ίδια περίοδο. Τρίτον, εντάσσει τις εξελίξεις των τελευταίων 200 χρόνων στην Ελλάδα σε ένα διεθνές, συγκριτικό πλαίσιο. Τέταρτον, υιοθετεί ένα διεθνικό πλαίσιο, που ενσωματώνει στο αφήγημα της ελληνικής ιστορίας τη Διασπορά. Τέλος, το βιβλίο περιλαμβάνει πλήθος πρωτογενών πηγών, ώστε ο αναγνώστης να έρθει σε επαφή με τις φωνές του παρελθόντος με αμεσότητα.


Εσωτερικό ενός χαρακτηριστικού χωριατόσπιτου (1877). Αυτή η εικονογράφηση του «περιπλανώμενου ανταποκριτή» του Illustrated London News αποδίδει το εσωτερικό ενός χωριατόσπιτου στην Αργολίδα. Μας δείχνει τη χοντροκομμένη κατασκευή αυτού του τυπικού σπιτιού και μας μεταφέρει έντονα τη σημασία των φύλων στην αγροτική Ελλάδα.Illustrated London News, 28 Φεβρουαρίου 1877. GallantGraphics με την επιφύλαξη κάθε δικαιώματος.

- Με ποιο τρόπο θα θέλατε να επηρεάσει το βιβλίο σας το πώς αντιλαμβανόμαστε, Έλληνες και ξένοι, την νεότερη ιστορία της Ελλάδας, ειδικά ενόψει του εορτασμού των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821;
Πέρα από το γεγονός ότι (το βιβλίο) δίνει μια διαφορετική οπτική στην ελληνική ιστορία, με τον τρόπο που παρέθεσα στην προηγούμενή μου απάντηση, ειδικά με την έμφαση που δίνεται στην κοινωνική ιστορία, θεωρώ ότι είναι σημαντικό τόσο για τους Έλληνες όσο και για τους ξένους να κατανοήσουν πώς τα μικρά κράτη που αναδύθηκαν κατά τη διάρκεια της νεότερης εποχής και αντιμετώπισαν αναπτυξιακές προκλήσεις διαφέρουν από αυτές των μεγαλύτερων και ισχυρότερων κρατών. Η Ελλάδα, όπως και άλλες μικρές χώρες, διαχρονικά παραμένει εγκλωβισμένη σε μία ασύμμετρη σχέση εξουσίας με μεγαλύτερη και ισχυρότερα κράτη και, πολύ πρόσφατα, με διακρατικούς θεσμούς. Κατά τη διάρκεια της παγκοσμιοποίησης υπήρξαν περίοδοι, όπως αυτή στα τέλη του 19ου αιώνα και μία πιο πρόσφατη χρονική περίοδος, κατά τις οποίες η χώρα γνώρισε ευημερία, έστω και προσωρινά. Όπως γνωρίζουμε, τα αποτελέσματα τότε και τώρα ήταν καταστροφικά. Η πιο σημαντική αρνητική συνέπεια του να είσαι ο πιο αδύναμος εταίρος σε μία ασύμμετρη σχέση είναι οι ποικίλες μορφές εξάρτησης. Παράλληλα θα ήθελα να τοποθετήσω την ιστορία της Ελλάδας σε ένα συγκριτικό πλαίσιο, ώστε οι αναγνώστες να είναι σε θέση να κατανοούν ποιο στοιχείο είναι κοινό και ποιο μοναδικό στην ιστορία της χώρας.


Γυναίκες στον θερισμό, Ήπειρος (1930). Αυτή η φωτογραφία της Nelly’s συλλαμβάνει τη σύνθετη πραγματικότητα της ζωής των γυναικών. Βλέπουμε γυναίκες της Ηπείρου να βοηθούν στον θερισμό και ταυτόχρονα να φροντίζουν τα παιδιά τους. Για τις γυναίκες, πολύ περισσότερο από όσο για τους άντρες, δεν υπήρχε σαφής διάκριση ανάμεσα στις οικιακές και τις αγροτικές εργασίες.Nelly’s και Τμήμα Φωτογραφικών Αρχείων Μουσείου Μπενάκη, με άδεια χρήσης.

- Η ιστορία των 200 σχεδόν χρόνων τί απαντά ως προς τα αίτια της σημερινής κρίσης που πλήττει την χώρα;
Υπάρχουν πολλά αίτια της σημερινής κρίσης. Κατά τη γνώμη μου, ούτε κάποια συγκεκριμένη περίοδος υπάρχει ούτε κάποια συγκεκριμένη εξέλιξη την οποία μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να εξηγήσουμε την κρίση. Όπως προσπάθησα να εξηγήσω στο βιβλίο, υπήρχαν δομικές εξελίξεις, στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, που δημιούργησαν οικονομική και πολιτική αδυναμία καθώς και αδυναμίες που φάνηκαν πιο καθαρά στη συγκυρία της κρίσης του 2008. Μερικές από αυτές τις αδυναμίες διαμορφώνονταν για δεκαετίες, ενώ άλλες ήταν αποτέλεσμα πιο πρόσφατων εξελίξεων.

«Μην τους αφήνετε να λιμοκτονούν» (1941). Χιλιάδες αφίσες όπως αυτή φιλοτεχνήθηκαν από το Ταμείο Ελληνικής Πολεμικής Περίθαλψης και διανεμήθηκαν σε όλη την επικράτεια των ΗΠΑ. Στόχος τους ήταν να συγκεντρωθεί βοήθεια στην Αμερική για την Ελλάδα στη διάρκεια του μεγάλου λιμού. Έτσι, σε πρώτο πλάνο απεικονίζεται μια σκελετωμένη μάνα που κρατάει στην αγκαλιά της το εξουθενωμένο παιδί της. Στο φόντο η ελληνική σημαία, και από κάτω ένας πολεμιστής που πεθαίνει και ένα ερημωμένο τοπίο.GallantGraphics, με την επιφύλαξη κάθε δικαιώματος.

- Έχοντας μελετήσει σε βάθος την ιστορία της νεότερης Ελλάδας, ο σημερινός Έλληνας τι πρέπει, κατά τη γνώμη σας, να κρατήσει και να θυμάται πάντα;

Είναι πολύ σημαντικό να αντιληφθούν σήμερα οι Έλληνες, καθώς και όλος ο κόσμος εν προκειμένω, ότι η ιστορία πρέπει να γίνεται πλήρως κατανοητή, συμπεριλαμβανομένων και των θετικών και των αρνητικών συμβάντων. Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να εξερευνήσουμε τι συνέβη και γιατί, και να καταλάβουμε πώς οι άνθρωποι βίωσαν τις εξελίξεις στο παρελθόν. Σύμφωνα με την επιχειρηματολογία μου στην εισαγωγή του βιβλίου, η αντίληψή μας για το παρελθόν πρέπει να βασίζεται σε δύο αλληλένδετες έννοιες: το ιστορικό πλαίσιο και την ενδεχομενικότητα. Τοποθετώντας την ιστορία της Ελλάδας σε ένα συγκριτικό πλαίσιο, το οποίο περιλαμβάνει τη Μεσόγειο, την Ευρώπη, και στην ουσία ολόκληρο τον κόσμο, μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τι συνέβη και γιατί. Προβάλλοντας το γεγονός ότι όσα συνέβησαν στο παρελθόν ήταν εξαρτώμενα από ένα πλήθος παραγόντων, είμαστε σε θέση να αναγνωρίσουμε ότι έχουμε τη δυνατότητα να αλλάξουμε το μέλλον.

Στοιχεία για το βιβλίο:

THOMAS W. GALLANT
ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ
Από τον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας
μέχρι τις μέρες μας
Μετάφραση: Γιάννα Σκαρβέλη
Επιστημονική Επιμέλεια: Δήμητρα Λαμπροπούλου
& Κατερίνα Γαρδίκα Εκδόσεις ΠΕΔΙΟ

__________________

Πέμπτη, 13 Απριλίου 2017

"Το βάψιμο των αυγών" - Πίνακας του Αποστόλου Γεραλή

Πάνος Αϊβαλής Tα έθιμα και οι παραδόσεις αυτού του τόπου έχουν εμπνεύσει πολλούς ζωγράφους να τα μετουσιώσουν σε έργα τέχνης όπως ο παρακάτω πίνακας του Απόστολου Γεραλή.... ευχές για Καλή Ανάσταση !!!


Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2017

Ταινίες αυτή την βδομάδα στη Νέα Κινηματογραφική Λέσχη Καλαμάτας






ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ


21.30   Στην παγίδα του νόμου - Down by Law [1986]
σκηνοθεσία: Jim Jarmusch
παίζουν: Tom Waits, John Lurie, Roberto Benigni
διάρκεια: 107 λεπτά
χώρος προβολής – αμφιθέατρο Θόδωρος Αγγελόπουλος, Εργατικό Κέντρο
ώρα προβολής -- 21:30
είσοδος -- 4 ευρώ
είσοδος ελεύθερη -- για νέους κάτω των 18 ετών

Δύο αθώοι φυλακίζονται χωρίς να φταίνε, και καταλήγουν στο ίδιο βρώμικο κελί στην Νέα Ορλεάνη. Εκεί αποφασίζουν πως αν και δεν συμπαθούν ο ένας τον άλλον, με την βοήθεια ενός περίεργου συγκρατούμενου που μιλάει μόνο σπαστά αγγλικά, θα πρέπει να αποδράσουν. Έτσι, η ταινία ακολουθεί αυτή την παράξενη “κομπανία”, μέσα απο πολλές ξεκαρδιστικές περιπέτειες, στο ταξίδι προς την ελευθερία.

Πρόκειται για την τρίτη ταινία του
Jarmusch, αλλά διακρίνεται ξεκάθαρα το σκηνοθετικό στυλ που τον έχει κάνει αγαπημένο στο κοινό όλα αυτά τα χρόνια. Επικεντρώνοντας την ταινία στην αλληλεπίδραση μεταξύ των πρωταγωνιστών, καταφέρνει να φέρει στο προσκήνιο το ταλέντο τους αλλά και να ξεφύγει απο τα διάφορα κλισέ των ταινιών απόδρασης, χαρίζοντας στον cult κινηματογράφο ένα ακόμα διαμαντάκι.

Η ταινία ήταν υποψήφια για τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ των Καννών το 1986 και στα Independent Spirit Awards το 1987, και κέρδισε το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας στα Bodil Awards το 1988, καθώς και την 2η θέση στα Βραβεία της Αμερικανικής Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου.




23.30   The Rocky Horror Picture Show [1975]
σκηνοθεσία: Jim Sharman
παίζουν: Tim Curry, Susan Sarandon
διάρκεια: 100 λεπτά
χώρος προβολής – αμφιθέατρο Θόδωρος Αγγελόπουλος, Εργατικό Κέντρο
ώρα προβολής -- 23:30
ελεύθερη μεταμεσονύκτια προβολή

Ένα νεαρό ζευγάρι, ο Μπραντ και η Τζάνετ, βρίσκονται αποκλεισμένοι στην βροχή ύστερα απο μια  βλάβη στο αυτοκίνητό τους. Προκειμένου να καλέσουν βοήθεια, χτυπούν το κουδούνι ενός ερημικού κάστρου. Έκει έρχονται αντιμέτωποι με τον Δόκτωρ Φράνκ Φούρτερ και τους παράξενους  ακολούθους του, οι οποίοι διοργανώνουν το Ετήσιο Συνέδριο τους. Έτσι ξεκινάει μια νύχτα γεμάτη μυστήριο, χορό, μουσική και.....παρεξηγήσεις παντός τύπου.

Το Rocky Horror Picture Show, βασισμένο σε ενα μιούζικαλ-δημιούργημα του Richard O'Brien, αποτελεί την επιτομή του cult κινηματογράφου. Οι περίεργοι χαρακτήρες και τα αλλόκοτα κουστούμια συναντούν τα πολύπλοκα χορευτικά και τις αλλοπρόσαλλες, ξεκαρδιστικές καταστάσεις, και καταφέρνει να παντρέψει αρμονικά την επιστημονική φαντασία με το μιούζικαλ.

Η ταίνια προβάλλεται ακόμα και σήμερα, 40 χρόνια μετά την πρώτη προβολή της, και συνεχίζει να συναρπάζει τους θεάτες, ενώ αναφέρεται πάντα πρώτη στις κορυφαίες καλτ ταινίες όλων των εποχών. Επάξια, έχει κερδίσει μια θέση στο Hall of Fame της Αμερικανικής Ακαδημίας Ταινιών

Σάββατο, 18 Φεβρουαρίου 2017

Η Μωραΐτισσα γυναίκα στον αγώνα του 21

Ιστορικά θέματα από τον Αγώνα του 1821


Σκόρπια χαρακτηριστικά σκίτσα γυναικείας δραστηριότητος θα παρουσιαστούν στην παρακάτω έρευνα, γιατί μια μελέτη του ρόλου της γυναίκας στην Επαναστατική περίοδο του 1821. Το έργο αυτό είναι πολύμοχθο μα και Εθνικά αναγκαίο για την συνειδητοποίηση της συνεισφοράς στην εθνική μας Αναγέννηση του μισού πλην παραγνωρισμένου ιστορικά πληθυσμού.

Νεαρή Ελληνίδα, Χαλκογραφία, C. L. Eastlake, London, 1848.
Δύο ακριτικές περιοχές, το Σούλι και η Μάνη μας δίδουν άφθονο υλικό και στα προεπαναστατικά χρόνια και στα κατοπινά για να εκτιμήσουμε τη συμβολή της Γυναίκας στην αναβίωση του Έθνους μας. Ελεύθερες και αυτόνομες κι’ οι δύο περιοχές, με ανεπτυγμένο δημοκρατικά το κοινοτικό τους σύστημα, στους αδιάκοπους αγώνες διά την διατήρηση της αυτονομίας τους, είχαν επιτύχει μια πολύ βελτιωμένη θέση στην κοινωνική ζωή της γυναίκας.
Χαρακτηριστικός τύπος της Σουλιώτισσας η Καπετάνισσα Τζαβέλαινα που επί κεφαλής των γυναικών του Σουλίου στην κρίσιμη στιγμή ρίχνεται στην μάχη, πλευροκοπεί το Τούρκικο ασκέρι και χαρίζει την νίκη που η ευγνώμων μούσα χιλιοτραγούδησε αργότερα.
Από την ίδια ηρωική γενιά βγαλμένη η χήρα του Γιώργη Μπότσαρη, γιαγιά του Μάρκου, μας γνωρίζει το ηθικό ύψος της αρετής της, όταν χάριν της ενότητος του αγώνος συγχωρεί τον Γώγο Μπακόλα, θανάσιμο αντίπαλο της οικογένειας της και φονιά του ανδρός της, και πείθει το ίδιο να κάνουν και τα παιδιά της και όλο το συγγενολόι.
Αργότερα την τραγική αυτή σύζυγο και μητέρα θα την συναντήσουμε αδάκρυτη και αλύγιστη μαζί με το γέρο Νώτη Μπότσαρη, αφού έχει θάψει το παιδί του παιδίου της  το Μάρκο με τα ίδια της τα χέρια, να παίρνει μέρος στην έξοδο του Μεσολογγιού επί κεφαλής των δικών της.
Αφίνοντας κατά μέρος τη θρυλική περίπτωση του Ζαλόγγου, βρίσκει κανείς άφθονα στοιχεία, της γυναικείας παρουσίας, στην άλλη αυτόνομη γωνιά, τηΜάνη. Πριν από την Επανάσταση η γυναίκα κι’ οι νυφάδες του φοβερού Παναγιώταρου που πολεμούν Τουρκαρβανίτες και τους νικούν.
Η ξακουστή Κωνσταντινιά αχώριστος σύντροφος και  συμπολεμιστής του Ζαχαριά που η παράδοση άλλοτε μας την φέρνει σαν την μονάκριβη όμορφη κόρη ενός παπά της Κυνουρίας που τιμώρησε ο Ζαχαριάς για τις ανομίες του κι’ άλλοτε πάλι σαν εκδικήτρια 7 αδελφιών της σκοτωμένων. Η καπετάνισσα η μάνα του Θόδωρου Κολοκοτρώνη, άλλη ιστορική μορφή του Μωρηά. Η Βλαχοθανάσω που συνέδεσε τ’ όνομά της με τη γόνιμη πατριωτική δράση του  Καπετάν – Μαντά, μεγάλου Κλέφτη στα μέσα του 18ου αιώνα.
Κι εδώ μια παρένθεση: Η γυναίκα αντάρτισσα, σύντροφος και συμπολεμιστής του Κλέφτη κι’ αργότερα του Επαναστάτη, δεν είναι σπάνιο φαινόμενο. Άλλες κοπέλες με φανερή την ιδιότητα του φύλλου τους και άλλες μεταμφιεσμένες σε παλικάρια, στάθηκαν κι’ αυτές δημιουργοί του Αθάνατου Έπους της Κλεφτουριάς.
Ο τύπος της Μανιάτισσας που συνοδεύει τον άνδρα, πολεμάει μαζί του, κουρσεύει μαζί του, γκρεμοτσακίζει τον Ιμπραήμ την κρίσιμη ώρα, είναι η άλλη όψη του ιδίου νομίσματος της Ελληνίδας γυναίκας του 21.

Ελληνίδες πατριώτισσες, Ατσαλογραφία σε χαρτί, W. Perring – J. Hall, 1839.
Η γυναίκα του Ηλία Μαυρομιχάλημαθαίνει το θάνατο του ανδρός της στα Ψαχνά της Ευβοίας. Ζητάει να της φέρουν την πάλλα (σπαθί) του σκοτωμένου. Την βάζει στην κούνια του νεογέννητου παιδιού της και το νανουρίζει να μεγαλώσει για να εκδικηθή τον πατέρα του. Η γριά Μαυρομιχάλαινα μαθαίνει το σκοτωμό του Καποδίστρια και την εξόντωση του γιου της και ανεψιού της που ήσαν οι δολοφόνοι του… Κάνει μνημόσυνο και για τους τρεις…
Κι’ ερχόμεθα στην Επανάσταση. ΣτηνΔημητσάνα οι γυναίκες με την αυτοθυσία τους μέσα σε μια νύχτα κατορθώνουν να καμουφλάρουν τόσο καλά τους μπαρουτόμυλους και να ξεγελάσουν τους Τούρκους. Οι ίδιες πάλι καθ’ όλην την διάρκεια του αγώνος ενισχυμένες κι’ από τις γυναίκες της υπόλοιπης Γορτυνίας, καταστρέφοντας την περίφημη Δημητσανίτικη Βιβλιοθήκη φτιάχνουν τ’ απαραίτητα πυρομαχικά και σώζουν την Επανάσταση.
Οι Μανιάτισσες στον πόλεμο και στο κούρσεμα ασυναγώνιστες δίπλα στους άνδρες είχαν την τιμή πρώτες να μπουν στην Καλαμάτα, και να ελευθερώσουν  την πόλη. Στην πολιορκία της Τριπολιτσάς από την στοματική παράδοση κι’ από τις αφηγήσεις των αγωνιστών, βρίσκουμε σκόρπια μα άφθονα στοιχεία της γυναικείας παρουσίας. Τα στρατόπεδα ήσαν ανάμικτα με άνδρες και γυναίκες. Η ίδια σκληρή ζωή δοκίμασε αμφότερα τα φύλα. Καθένας πρόσφερε τις υπηρεσίες του. Κι’ έμεινε ξακουστή η δράση των Τεγεατισσών, των γυναικών της Βορείας Κυνουρίας και του Χρυσοβιτσιού.
Εδώ ας θυμηθούμε τις γυναίκες απ’ τα Σουλιμοχώρια της Μεσσηνίας, περίφημες για τις πολεμικές τους ικανότητες. Ένα χρόνο ύστερα η ομαδική γυναικεία δραστηριότητα και τόλμη απαθανατίζεται από τον Φωτάκο: Η εκστρατεία του Δράμαλη και οι πρώτες του νίκες έχουν γεμίσει με τρόμο τον Μωριά. Μανιάτικα τμήματα που βρίσκονταν στο Άργος πανικόβλητα περνούν τον Αχλαδόκαμπο με κατεύθυνση την Τρίπολη.
Πετιούνται αγριεμένες οι γυναίκες του Αχλαδοκάμπου και με τα γουχαΐσματα και τις αποδοκιμασίες τους, καλώντας τους να τους δώσουν τα όπλα να πάν αυτές να πολεμήσουν, κατορθώνουν να συγκρατήσουν την κατάσταση και να σταματήσουν τον πανικό. Πιο ύστερα όταν ο Ιμπραήμ περνάει με την φωτιά και το σίδερο ολόκληρη την Πελοπόννησο, Μανιάτισσες στην μάχη της Βέργας θαυματουργούν.
Στο Ίσαρι της Αρκαδίας μονάχες οι γυναίκες με πρόχειρα μέσα άμυνας εμποδίζουν Τούρκικα αποσπάσματα να πατήσουν το χωριό. Κι’ εκεί κάπου κοντά στα σύνορα Αρκαδίας – Ηλείας ξετυλίγεται ένα από τα φοβερώτερα δράματα της Επαναστάσεως: Στα χέρια του Ιμπραήμ πέφτει ο ανθός από νεαρές κοπέλλες.Η παράδοση διέσωσε τα ονόματα της Τρισεύγενης Δεληβοριά από τα Λαγκάδια που καταδιωκομένη από τις ορδές του Ιμπραήμ προτίμησε να πνίξη τα δύο μικρά παιδιά της και να πνιγή κι’ αυτή στο Λάδωνα παρά να αιχμαλωτισθή και να ατιμασθή. Και η Ελένη Λιαροπούλου από τη Βυτίνα προτίμησε κι’ αυτή το θάνατο πέφτοντας μαζί με το παιδί της στον ποταμό Λούσιο.
Τι τράβηξαν οι γυναίκες αυτές το αφηγείται παραστατικά στο Μακρυγιάννη μια Παπαδιά από το χωριό του Μεγάλου Σπηλαίου. «Όταν ήρθαν οι Τούρκοι εμείς είμαστε μέσα στο Βάλτο, στο νερό, τόσες ψυχές να γλιτώσωμεν˙ κι’ ήρθαν οι Τούρκοι και μας πιάσανε κι’ ήταν το σώμα μας καταματωμένο από τις αβδέλλες – μας φάγαν και τα παιδιά πεταμένα μέσα – γιομάτο το νερό, σαν μπακακάκια πλέγαν˙ κι’ άλλα ζωντανά κι άλλα τελείωναν. Και μ’ έπιασαν οι Τούρκοι και με κοιμήθηκαν τριάντα οκτώ και με αφάνισαν κι’ εμένα και τις άλλες. Διατί τα τραβήξαμε αυτά; Δι’ αυτήνη την Πατρίδα. Και τώρα δικαιοσύνη δεν βρίσκομεν από κανέναν˙ όλο δόλο και απάτη».
Χωρίς να εξαντλείται το απέραντο θέμα της ομαδικής δραστηριότητος από ανάγκη χώρου, περνούμε στην υπόμνηση της ιστορικής δράσης εξαιρετικών γυναικών: Στην Δημητσάνα ή Κυρά-Θανάσω Αντωνοπούλου από το Δεληγιαννέϊκο σόϊ.  
Πιο κάτω στο Παλούμπα η αδελφή του Γιωργακλή Κολοκοτρώνη, η Στεκούλα, κατοπινή σύζυγος του Στρατηγού Πλαπούτα. Φημιζόταν για την παλληκαριά της και σε μάχη με Λαλαιούς Τουρκαλβανούς, είχε αφοπλίσει και σκοτώσει τον περίφημο για τη θηριωδία του Αχμέτ Αγά. Πιο κάτω στο Λεοντάρι η γυναίκα του Πέτρου Σαλαμώνου, παραστάτη (Βουλευτού) της επαρχίας Λεονταρίου, κατά την Επανάσταση, περίφημη για τις οικονομολογικές της ικανότητες και την ευψυχία της. Στάθηκε η ψυχή του ενοφοδιασμού των Λεονταρίτικων τμημάτων και δεν δίστασε νάρθη εις ανοιχτή σύγκρουση με τον Παπαφλέσσα!
Εδώ οι γυναίκες του Λεονταριού είναι ανάγκη να μιλήσουμε και για την περίφημη Χανούμισσα, φιλενάδα και εμπνεύστρια του Παπαφλέσσα που βαπτίσθηκε Χριστιανή. Η παράδοση δεν διέσωσε ούτε τ’ όνομά της κι’ όμως φαίνεται πως ήταν μια εξαιρετική γυναίκα που είχε υποτάξει το θρυλικό Αρχιμανδρίτη.
Η Αγγελίνα, κόρη του Ζαχαριά Μπαρμπιτσιώτη, γυναίκα του Νικηταρά, είναι μια άλλη εξαιρετική Ελληνίδα άξια σύζυγος πλάι στον υπεράξιο Τουρκοφάγο. Στη Μάνη ξεχωρίζει η γυναίκα του Ηλία Μαυρομιχάλη που πρόωρα σκοτώθηκε στην Εύβοια. Στο Μιστρά για τη σοφία της και τον πατριωτισμό της, η Ηγουμένη της Παντάνασσας.
Πιο κάτω στο Ναύπλιο έζησε και έδρασε, κυρίως στα πρώτα μετεπαναστατικά χρόνια επί Όθωνος, η περίφημη Παπαλέξαινα. Απ’ τα Μελίσσια της Κορινθίας ηΣοφία Ρέντη, στάθηκε η ηρωΐδα εμφυλίων πολέμων, γιατί για το χατίρι της οι Νοταράδες, ο Πάνος Κολοκοτρώνης και ο Καλλέργης, παρ’ ολίγο να πετσοκοφτούν για τα όμορφα μάτια της και τα πλούσια σταφιδοχώραφα του πατέρα της. Ας θυμηθούμε ακόμη και την Κυρά – Φλώρα, γυναίκα του Σισίνη στο Χλιμούτσι της Ανδραβίδας.
Υπάρχουν βέβαια εκατοντάδες κι’ ίσως χιλιάδες επώνυμες γυναίκες που δικαιούνται να μνημονεύονται για την Εθνική τους δράση στην Επανάσταση του 21 και πριν απ’ αυτή, και υπάρχουν, και εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες ανώνυμες που με την ομαδική τους δράση ορθοπόδησαν την Εθνική μας Απελευθέρωση.
Γιατί όσο και αν οι άνθρωποι έχουν ενισχυμένη την μνήμη τους μονάχα σαν πρόκειται για μεγάλους πολεμάρχους, για φονικές μάχες και για ηρωϊσμούς με τη στενή έννοια του όρου, η σύγχρονη ιστορία ενδιαφέρεται και δια τους οικονομικούς συντελεστάς μιας προσπαθείας.
Το πώς ο πολεμιστής έφθασε στην μάχη, έχοντας τα στοιχειώδη εφόδια, που βρέθηκαν τα υλικά μέσα, πως κρατήθηκε η παραγωγή σε ώρα πολέμου, όλα αυτά έπαψαν πλέον να αποτελούν τις φτωχοσυνοικίες της ιστορικής έρευνας, διότι δίχως αυτά δεν θα μπορούσε να κρατηθή η Ελληνική Επανάσταση.
Δήμητρα Θ. Κατριβάνου
* Πελοποννησιακή Πρωτοχρονιά 1957, «Ιστορία – Λαογραφία – Τέχνη – Επιστήμη», Αθήνα, 1957.
____________